DISCUSSION OF THE THEME ORÍ IN ¿S¿ IFÁ

The Yorùbá concept of Orí is a fascinating theme running through many ÷s÷ Ifá. Most of the ÷s÷ dealing with Orí are found in Ògúndá Méjì and Ogbègúndà but since the concept of Orí is so vital to Ifá divination, it is not surprising to see that almost every Odù has at least one ÷s÷ dealing with this theme in one form or the other.

The theme of Orí in ÷s÷ Ifá amplifies most of the basic beliefs of the Yorùbá about Orí. In this theme of Orí could be found myths tracing the process of the selection of Orí in heaven to the success or failure of every individual on earth.

These myths also emphasize the point that Orí is greater than any other god and that each individual should take all problems first of all to his Orí. There are also stories which stress the important point that success in life also depends to some extent on the individual’s good use of his ability to bring to fruition what has already been predestined for him in heaven by the choice of a good Orí.

The first excerpt below is taken from Ogbègúndá. It embodies a myth which tells of how each man chooses his Orí in heaven from Àjàlá, the skilled porter who is notorious as an incorrigible debtor and who makes heads with clay in heaven.

Since Àjàlá is such an irresponsible man, he sometimes forgets to put necessary finishing touches to some of the heads made by him. For example, he might forget to bake some of them in fire or might over-bake them, rendering such heads potentially weak and unable to bear the strains of the long journey to earth. If a man is unfortunate to pick on of these potentially bad heads, he is doomed to failure in life.

Indeed, before such a person reaches earth, a heavy downpour of rain may wear away part of the imperfect head. On reaching earth, therefore, the person would find out that all the work he is does would yield no gain because what would have been his gain is used up in repairing the damage already done to his useless head.

On the contrary, if a man is lucky to choose one of the really good heads made by Àjàlá, such a person becomes prosperous and successful on earth since his head would be intact by the time he reaches earth. If such a person works hard, he will invariably make considerable gain and he will be able to use the gain for his own welfare, since he does not need to spend anything on making repairs to his head.

The myth tells of three friends, Orísëêkú (the son of Ògún), Orílèémèrè (the son of Ìja) and Afùwàpê (the son of Örúnmìlà) who were going from heaven to earth to settle down there. The three friends set out for the house of Àjàlá the maker of heads.

Before they left heaven, they were advised not to call at any place on the way including the homes of their fathers. Afùwàpê, the son of Örúnmìlà, did not heed this advice. He called on his father on the way and his friends had to leave him behind. When the other two reached the home of Àjàlá, they did not find him because, as usual, he was in hiding to avoid his creditors.

When they waited for a long time without seeing Àjàlá, they asked for the storehouse of heads from the people they found in the house. When they got there, they picked the heads of their choice not knowing that they picked the poor heads, which Àjàlá had not bothered to make properly. Before the two friends reached earth, their useless heads were worn-out by rain. Consequently, they were unsuccessful in all the things they did.

When Afùwàpê reached the home of his father, he found his father Örúnmìlà consulting his Ifá. He told his father that he was on his way to the house of Àjàlá to choose a head, which he would take to earth. The Ifá priests of the household of Örúnmìlà then consulted Ifá for Afúwàpê. They told Örúnmìlà that he should offer plenty of money and salt as sacrifice for his son. Part of this sacrifice money and salt was given to Afùwàpê to carry with him on his journey.

On his journey, Afùwàpê encountered a gatekeeper from whom he asked for the road leading to the house of Àjàlá. He found the gatekeeper cooking soup and using ashes as his salt. He introduced salt to the gatekeeper who had never tasted it before and the gatekeeper liked it. He therefore gave the remainder of the salt to the gatekeeper. This kind deed made the gatekeeper take Afùwàpê all the way to the house of Àjàlá. The gatekeeper also instructed Afùwàpê to help Àjàlá pay up part of his debt so that the latter might help him choose the best head.

As usual, when Afùwàpê got to the house of Àjàlá, Àjàlá was not home but one of his creditors was waiting for him. Before Àjàlá returned, Afùwàpê paid Àjàlá’s debt and the creditor departed. When Àjàlá returned, he was very happy at the kind deed of Afùwàpê and he personally led Afùwàpê to the storehouse of heads and picked the best head for him. The result was that the good and durable head given to Afùwàpê withstood the hazards of the journey to earth and the head was intact when Afùwàpê reached earth. Consequently, Afùwàpê became a successful man on earth.

The story is told as follows: (Click to read the English Version)

Ëbìtì ègbàkè ní í yè’dí pëê.
A díá fún Orísëêkú, æmæ Ògún;
A bù fún Orílèémèrè, æmó Ìja:
A díá fún Afùwàpê tí í «’æmæ Örúnmìlà
Níjô tí wæn ñre’lé Olódùmarè læ rèé yanrí.
Àwæn mêtëëta tí a dárúkæ wönyí, örê ni wôn.
Nigbà t’ó d’æjô kan ni wôn bá gbìmö pö pé
KI àwæn ó læ s’ílé ayé.
Wôn ní bí àwæn bá dé’é ayé,
Kí àwæn ó jæ máa gbébë,
Bóyá ibëê lè san àwæn ju örun læ,
Ñi wôn bá fi örö náà læ àwæn àgbàlagbà t’ó jù wôn læ.
Wôn ní bí wôn bá ñlæ s’ílé ayé,
Wôn nílátí kôkô læ sí ödö Àjàlá
Láti yan ìpín níbë.
Wôn ní: Èèwö Kan náà ni ÷ níláti sà o.
Bí ÷ bá ñlæ;
¿ Kò gbædö yà sí ötún,
Bêë ni ÷ kò gbædö yà sí òsì,
Ilé Àjàlá ni kí ÷ máa læ tààràtà.
Wôn sæ fún wæn pé;
‘Bí ÷nìkán bá gbúroo babaa rë lônà
Kò gbödö ya’bè o,
Wön ní ilé Àjàlá ni Kí wæn ó máa læ tàràrà.
Wôn ní nígbà tí wön bá yànpín tán lödö Àjàlá
Ni Kí wæn ó tóó kærí s’óde ìsálayé.
Wôn ní àwæn gbô o.
Ni wôn bá múra,
Ó d’ilé Àjàlá, alámö tí í mærí.
Nígbà tí wôn rìn sàà,
Wón Kan Afabêré-gúnyán níbi t’ó gbé ñgúnyán pëlú okini.
Wôn ní: ¿ õlê o, baba,
Ó ní : Hòo
Wôn ní ‘¿ jöô,
Ödö Àjàlá lá ñlæö
Afabêrê-gúnyán ní àfi bí òún bá gúnyán òun tán
Ni òún tóó leè júwe önà fún wæn.
Ni Afùwàpê bá gba abêrê lôwôæ rë,
Ló bá ñfi í gúnyán.
Ó gúnyán náà fún odidi æjô mêta
Ki ó tóó gún un tán.
Nígbà tí ó gúnyán yìí tán,
Ni Afabêrê-gúnyán wáá sæ fún wæn wí pé
Kí wæn ó máa læ.
Ó ní bí wôn bá rìn díë,
Kí wæn ó yà sí apá ötún.
Ó ní wæn ó Kan oníbodè Kan níbë,
Kí wæn ó béèrè lôwôæ rë,
Yóó sì júwe önà fún wæn.
Nígbà tí wôn rìn sàà,
Ni wôn bá dé ibìkan.
Ni Orisëêkú, æmæ Ògún, bá dúró sii.
Ó bërë sí í gbúroo babaa rë,
B’ó tí ñmú apó,
T’ó ñmú æfà
T’ó ñmú ærun.
Orísëêkú æmæ Ògún, ní òun ó læ
Bá baba òun pale ogun mô o.
Ni wôn bá rán an létí pé
»e bí wôn ti ka èèwö fún àwæn
Pé àwæn ò gbædö yà sí ibìkan.
Ni Orísëêkú, æmæ Ògún, bá «ísë,
Ó ní kò burú.
Ni wôn bá ñlæ.
Nígbà tí wôn rìn sàà,
Ni wôn bá Kan ilé Örúnmìlà.
Wôn ñgbö tí Örúnmìlà ñs÷’pôn Ifá poro, poro, poro.
Ni Afùwàpê bá dúró sii.
Àwæn méjì yókú ní Kí ó jê Kí àwæon ó máa læ
Afùwàpê ní òun ò ní í læ mô,
Àfi bí òún bá fojúkan baba òun.
Ni wôn bá rán an létí èèwö tí wôn kà fún wæn.
Afùwàpê sá kö jálë,
Ó ní òún fêê fojúkan baba òun.
Ló bá rá giiri wælé.
Ni wôn bá ñlæ.
Nigbà tí Örúnmìlà fojúkan Afùwàpê,
Ó bi í níbi t’ó ñlæ.
Afùwàpê ní òún ñlæ s’óde ìsálayé ni,
Òún sì níláti kô læ yanrí lödö Àjàlá.
Ni Örúnmìlà bá kó Ifáa rë,
Ó fi Kan Afùwàpê lórí.
Ìgbà tí yóó da Ifá náà sílë,
Ogbèyônú (Ogbègúndá) ni wôn rí.
Nígbà tí àwæn babaláwo ilé Örúnmìlà wo Ifá náà sun-un,
Wôn ní: Ìwæ Örúnmìlà,
Ibìkan ni æmæö r÷ ñlæ yìí,
K’ômæ náà ó lè rí ìpín rere mú níbë,
¿bæ ni kí ó «e.’
kín ni àwæn ó ha rú báyìí ?
wôn ní kí wæn ó ní egbínrín iyö mêta,
K’ó sì ní ÷g÷÷gbàafà önà mêta,
Ni Örúnmìlà bá kó gbobgoo rë kale,
Ni wôn bá «efá fún Afùwàpê.
Wôn bu díë fún un nínú iyö náà,
Wôn sì fún un ní ÷gbàafà nínú ÷gbàas•n tí ó rú.
Ni wôn bá ní kí Afùwàpê ó máa læ.
Nígbà tí Afùwàpê jade n’ilé Örúnmìlà,
Kò ri Orísëêkú, æmæ Ògún,
Àti Orílèémèrè, æmæ Ìja, mô.
Wôn ti læ ní ti wæn.
Nígbà tí àwæn méjì yìí ñlæ,
Wôn kan oníbodè àkôkô,
Wôn béèrè ilé Àjàlá lôwôæ rë.
Oníbodè ní ilé Àjàlá jìnnà sí ìhín.
Ó ní bí kò bá jìnnà ni,
Òun ìbá fi hàn wôn.
Ni wôn bá bínú kúrò lôdöæ rë,
Wôn béèrè lödö ëlòmíràn.
Ni wôn bá de’lé Àjàlá.
Wæn ò bá a nílé.
Ni wôn bá jók£ dè é.
Nígbà t’ó di æjô kejì tí Àjàlá ò dé,
Ni wôn bá wí fún àwæn ará ilée rë pé
Nõkan kan làwôn wáá «e.
Wôn ní àwôn wáá yanrí ni.
Ni àwæn ará ilé Àjàlá bá dáhùn pé:
‘B’ó bá «e pe t’orí ni,
Orí mb÷ ñ’lë.
Ni wôn bá mú wæn læ síbi tí Àjàlá mærí sí.
Nígbà tí Orísëêkú ó bô síbë,
Orí t’ó jê tuntun,
Tí Àjàlá ò tíì sun rárá ló mú.
Nígbà tí Orílèémèrè náà ó bô síbë,
Orí ñlá kan báyìí ló gbé
Láìmö pé ó ti fô sára.
Ni àwæn méjèèjí bá gbé oríi wæn borí.
Ni wôn bá fön ôn,
Ó di òde-ayé.
Ó kù díë kí wæn ó de-ìsálayé,
Ní òjò bá dé
Òjò yìí rö títí,
Ó kö, kò dá mô,
Bêë ni ó ñpa Orísëêkú àti Orílèémèrè.
Nígbà ti òjò pa orí yìí tó bêë,
Ló bá bërë sí í mumi yó.
Orí sáà ñkë yìn-ìn
Títí tí ó fi bú lêgbêê,
T’ó fi ri dànù,
Ti gbogboo rëê wáá kù p÷÷b÷.
Ni wôn bá fi bêë wô’lé ayé.
Nígbà tí wôn dé’lé ayé tán,
Wôn «I«ê,
Wæn ò r’èrè j÷.
BI wôn bá fi eépìnnì «òwò,
Eépìnnì náà tún dá gbèsèe kôö-kan-àbö
Sí wæn lôrùn.
Nígbà tí wôn «e kinní yìí títí,
Fún bí ædún mêw•,
Tí wæn ò rí ojútùúu rë,
Ni wôn bá m’ééjì k’êêta,
Wôn looko akônilôgbôn.
Àwæn awòyeróye wàà fi yé wæn pé
Orí tí wôn mú ni ò dáa.
Wôn ní: ‘Nígbà tí ÷ mbö,
Õjê òjò pa yin lônà?’
Wôn ní ‘Bêë ni’.
Wôn ní: Nígbà tí ë mbö wá sílë ayé,
Orí burúkú l÷ gbé.
Bí orí náà kò bá «e tutu,
A «eyí t’ó ti fô sára.’
Wôn ní: ‘B’ê ÷ ti mbö lônà un,
T’ójò ñpa yin,
Ni orí burúkú t’ê ÷ gbé ñyìnrìn,
T’ó ñri dànù.’
Wôn ní: ‘Nígbà tí ÷ ó fi dé’lé ayé,
Orí t’é ÷ gbé kò jù p÷l÷b÷ læ mô.
Láti ìgbà náà, gbogbo I«ê tí ÷ ñ«e,
Orí burúkú p÷b÷ un l÷ fi ñdí,
Ó sì di ìgbà tí ÷ bá kún un títí,
Ti ó bá dé déédéé èyí tí ÷ gbê kúrò lode-örun,
Kí ÷ tóó máa rí «e’
Nígbà tí Afùwàpê mbö,
T’ó rìn sàà,
Ó kan oníbodè àkôkô.
Ó bi í léèrè ilé Àjàlá.
Eléyiún ní àfi bí òún bá se æbë tí òun ñsè tán.
Ni Afùwàpê bá jók£ tì í.
Ó mbá a á koná.
Ibi tí Afùwàpê ti ñkoná
Ló ti rí I pé eérú ni oníbodë mbù sínú æbë.
Ó ní, Baba, eérú lë mbù s’ôbë yìí ‘
Bàbá ní ohun t’áwæn ñj÷ ní t’àwæn nù-un.
Ni Afùwàpê bá mú ökan nínú egbínrín iyææ rë,
Ó bu iyö níbë.
Ó fi sínú æbë.
Ló bá ní kí oníbodè ó tô wò
Nígbà tí oníbodè ó fi kan ÷nu,
Ó ní níbo ló ti ri ohun t’ó dùn tó báyìí?
Ó ní ñjê o lè bun òun níbi ìyókù?
Afùwàpê ní kò burú,
Ló bá kó egbínrín iyö méjèèjì fún un.
Nígbà tí wôn se æbë yìí jiná,
Ni oníbodè bá dìde,
Ó «aájú,
Afùwàpê tëlé e.
Wôn burin, burin,
Ni wôn bá súnmô ilé Àjàlá.
Ni wôn bá bërë sí í gb’áriwo.
Oníbodè ní: ‘Ilé Àjàlá ni wôn tí ñpariwo un’.
Ó ni: Àjàlá ò sí ñ’lé nù-un.
Ó ti sá pamô fúnolówóo rë nù-un.
Olówó náà ní ñpariwo báun.’
Ó bi Afùwàpê b’ó bá ni owó lôwô.
Afùwàpê ní bêë ni.
Ó ní bí Afùwàpê bá fojúkan olówó Àjàlá náà
Kí ó bá Àjàlá san owó ti ó j÷ ê.
Nígbà tí Afùwàpê dé’é Àjàlá,
Ó bá ÷ni tí Àjàlá j÷ lówó náà.
Tí ñké, tí ñyán bí ÷«in.
Ní Afùwàpê bá bí í ní iye gbèsè náà.
Ó ní ÷gàafà ni.
Ni Afùwàpê bá tæwô b’àpò,
Ló bá san án.
Nígbà tí ó san owó náà tán,
Tí olówó náà læ tán,
Ni Àjàlá bá bê sílë láti òkè àjà.
T’ó sápamô sí.
Ó kí Afùwàpê,
Afùwàpê náà kí i.
Ó ní: ‘Õjê o bá ÷nìkan níhin?’
Afùwàpê ní òún bá a
T’ó sæ wí pé o j÷ òun ni ÷gbàafà.
Afùwàpê ní «ùgbôn òún ti san owó náà o.
Ni Àjàlá bá dupe lôwô Afùwàpê.
Ò bí I pe kín ló wáá «e.
Afùwàpê ní òún yanrí ni.
Ni Àjàlá bá mú un,
O ní k’ó kálæ.
Nígbà tí ó yá,
Wôn dé ibi tí Àjàlá mæ orí sí.
Wôn bá ökànlérúgba orí níbë.
Ni Àjàlá bá ju öpá irin sí ökan,
Ñ«e ló bú pëê.
Àjàlá ní: ‘ó ò rí I,
Èyiun ò dáa.’
O tún rí èkejì,
Ó ju öpá irin sí I,
Èyiun náà tún bú pëê.
Àjàlá ní èyiun náà ò dáa.
Ni wôn bá tún ñkáàkiri
Títí tí Àjàlá fi rí ökan,
Ó tún ju öpá irin sí òun náà,
Ó dún kangó kangó, koro koro.
Ó tún gbé e,
Ó jù ú mole,
Ó yí gbiiri.
Ló bá gbé e fún Afùwàpê.
Afùwàpê ní «e èyí ló dáa?
Àjàlá ní bêë ni.
Ni Afùwàpé bá gbé e karí.
Ló bá kærí s’ônà òde-ìsálayé.
Ó kù díë k’ó d’óde-ìsálayé ni òjò bá dé.
Òjò yìí pö tó bêë gêê,
Ó sì pa Afùwàpê, etíi rëê fêrëê di.
Bí òjò yìí ti ñpa orí Afùwàpê
Bêë ní ñtaá dànù.
Korokoro ni orí náà yè nígbà tí ó dé’lé-ayé.
Nígbà tí Afùwàpé dé’lé-ayé tán,
Ló bá bërë sí í «e òwò,
Ó sì ñj÷ öpölæpö èrè.
Ó níre ní ànító.
Ó kôlé, ó kààsë.
Ó ní öpölæpö aya
Ó sì bímæ lôpölæpö pëlú.
K’ó bù«e gàdà
K’ó bù«e gèdé,
Ni wôn bá fi j’oyè Orísanmí.
Nígbà tí Orísëêkú, æmæ Ògún,
Àti Orílèémèrè, æmæ Ìja, fojúkan Afùwàpê,
Púrú ni wôn bú sêkún.
Wôn ní: ‘N ò mæ’bi olórí gbé yanrí o,
Mbá lö yan tèmi.
N ò mæ’bi Afùwàpê yanrí o,
Mbá lö yan tèmi .
Afùwàpê náà sì dá wæn lóhùn wí pé:
‘O ò mæ’bi olórí gbé yanrí o,
ò bá lö yan tì÷.
O ò mæ’bi Afùwàpê yaní o,
Ò bá lö yan tì÷.
Ibìkan náà la ti gbé yanrí o,
Kádàrá ò papö ni.

Next